Được thai nghén từ giấc mơ Olympic của thành phố Amsterdam và chính thức hoàn thiện vào năm 1996, Johan Cruyff Arena không chỉ là sân nhà của Ajax Amsterdam mà còn là một biểu tượng mang tính bước ngoặt trong lịch sử kiến trúc sân vận động châu Âu. Với mái che di động đầu tiên tại lục địa già, cùng định hướng đa năng – thông minh – bền vững, nơi đây đã mở ra một kỷ nguyên mới cho cách thế giới nhìn nhận về sân vận động bóng đá. Khám phá lịch sử SVĐ Johan Cruyff Arena qua bài viết dưới đây nhé.
Tổng quan về lịch sử SVĐ Johan Cruyff Arena
Tọa lạc tại thủ đô Amsterdam của Hà Lan, Johan Cruyff Arena không đơn thuần là nơi diễn ra các trận đấu bóng đá. Sân vận động này là chứng nhân cho sự chuyển mình mạnh mẽ của bóng đá hiện đại cuối thế kỷ XX, là biểu tượng cho tư duy đổi mới trong kiến trúc thể thao và là trái tim văn hóa – giải trí của cả một khu vực rộng lớn.
Trải qua nhiều giai đoạn phát triển, từ Amsterdam ArenA đến Johan Cruyff Arena, công trình này gắn liền với lịch sử thăng trầm của Ajax, những sự kiện thể thao tầm cỡ thế giới và triết lý bóng đá tổng lực đã làm nên bản sắc Hà Lan.
Bối cảnh ra đời và giấc mơ Olympic dang dở
Câu chuyện hình thành Johan Cruyff Arena bắt đầu từ thập niên 1980, khi Amsterdam nuôi tham vọng đăng cai Thế vận hội Mùa hè 1992. Trong chiến lược đó, một sân vận động hiện đại được xem là trung tâm của toàn bộ kế hoạch, vừa phục vụ Olympic, vừa trở thành di sản lâu dài cho thành phố.
Ở thời điểm ấy, Ajax Amsterdam – biểu tượng bóng đá của Hà Lan – vẫn thi đấu tại sân De Meer ở khu Watergraafsmeer. Với sức chứa chỉ khoảng 19.000 chỗ ngồi và cơ sở vật chất lạc hậu, De Meer không còn tương xứng với vị thế của một đội bóng từng nhiều lần thống trị châu Âu.
Theo thông tin 69vn cho biết: Sân vận động Olympic Amsterdam tuy có quy mô lớn hơn nhưng đã quá cũ kỹ, thiếu tiện nghi và không đáp ứng được các tiêu chuẩn hiện đại về thương mại, truyền thông và trải nghiệm khán giả.
Dù thất bại trước Barcelona trong cuộc đua đăng cai Olympic 1992, Amsterdam vẫn quyết tâm theo đuổi dự án sân vận động mới. Năm 1987, Quỹ Thể thao Amsterdam được thành lập nhằm hiện thực hóa công trình mang tính chiến lược này.
Thiết kế ban đầu chịu ảnh hưởng mạnh từ mô hình Olympic, với đường chạy điền kinh bao quanh sân. Tuy nhiên, sau nhiều tranh luận, phương án này bị loại bỏ. Các kiến trúc sư lựa chọn hướng tiếp cận táo bạo hơn: đưa khán giả đến sát mặt cỏ, tạo bầu không khí bóng đá cuồng nhiệt và bổ sung một chi tiết mang tính cách mạng – mái che di động.
Dự án chính thức khởi công ngày 26/11/1993, với tổng kinh phí ước tính khoảng 140 triệu Euro (quy đổi từ đồng Guilder Hà Lan). Sau gần ba năm thi công khẩn trương, Amsterdam ArenA trở thành sân vận động lớn nhất Hà Lan vào thời điểm hoàn thành.
Ngày 14/8/1996, Nữ hoàng Beatrix chính thức cắt băng khánh thành sân vận động với tên gọi Amsterdam ArenA. Lễ khai mạc được tổ chức hoành tráng, nổi bật với bức tranh khổng lồ “De Zee” trải trên mặt sân và nghi thức rước đuốc kéo dài 8 ngày từ sân De Meer cũ đến sân vận động mới.
Trận đấu khai màn giữa Ajax và AC Milan kết thúc với chiến thắng 3-0 cho đội khách, nhưng kết quả không thể làm lu mờ cảm xúc hân hoan về sự khởi đầu của một kỷ nguyên mới.
Kiến trúc tiên phong và bài toán mặt cỏ nan giải
Những người đăng ký 69VN chia sẻ: Về mặt kỹ thuật, Johan Cruyff Arena là một trong những sân vận động tiên tiến nhất châu Âu vào giữa thập niên 1990. Công trình gây tiếng vang lớn khi trở thành sân bóng đầu tiên tại châu Âu sở hữu mái che di động có thể đóng mở hoàn toàn.
Hai tấm mái khổng lồ, mỗi tấm nặng hàng trăm tấn, có khả năng trượt và khép kín trong khoảng 20 phút. Điều này cho phép sân vận động tổ chức các sự kiện bất kể điều kiện thời tiết, biến nơi đây thành một tổ hợp đa năng thực thụ.
Tuy nhiên, sự tiên phong cũng đi kèm với thách thức. Trong những năm đầu vận hành, Amsterdam ArenA liên tục đối mặt với chỉ trích vì chất lượng mặt cỏ kém. Thiết kế mái che và khán đài cao khiến ánh sáng tự nhiên và luồng không khí khó tiếp cận mặt sân.
Hệ quả là cỏ thường xuyên bị bong tróc, trơn trượt, ảnh hưởng nghiêm trọng đến lối chơi kỹ thuật vốn là bản sắc của Ajax. Trong vòng 10 năm đầu tiên, mặt cỏ đã phải thay thế tới hơn 40 lần – con số gây sốc với giới chuyên môn.
Chỉ khi áp dụng hệ thống đèn chiếu sáng nhân tạo, quạt thông gió công suất lớn và sau này là công nghệ cỏ lai, vấn đề mới dần được giải quyết triệt để, đưa mặt sân đạt tiêu chuẩn cao cho các giải đấu hàng đầu.
Nâng cấp quy mô và dấu mốc đổi tên lịch sử
Nhằm duy trì vị thế hàng đầu, sân vận động liên tục được nâng cấp. Giai đoạn 2017–2020 đánh dấu cuộc cải tạo lớn nhất kể từ khi khánh thành, phục vụ cho Vòng chung kết EURO 2020.
Mặt tiền sân được thiết kế lại hoàn toàn, chuyển từ dạng lõm sang dạng lồi, mở rộng hành lang bao quanh và gia tăng không gian tiện ích. Nhờ đó, sức chứa cho các trận bóng đá được nâng từ khoảng 51.000 lên gần 56.000 chỗ ngồi.
Năm 2018 trở thành cột mốc mang tính biểu tượng khi sân vận động chính thức đổi tên để vinh danh Johan Cruyff – huyền thoại vĩ đại nhất lịch sử bóng đá Hà Lan.
Tên gọi Johan Cruijff ArenA (theo tiếng Hà Lan) được sử dụng từ mùa giải 2018–2019. Logo mới ra mắt đúng ngày sinh của Cruyff, khẳng định mối liên kết vĩnh viễn giữa triết lý bóng đá tổng lực và thánh địa Ajax.
Những sự kiện thể thao và văn hóa mang tầm vóc lịch sử
Chỉ hai năm sau khi khánh thành, sân đã đăng cai trận chung kết UEFA Champions League 1998, nơi Real Madrid đánh bại Juventus để chấm dứt 32 năm chờ đợi danh hiệu.
Năm 2013, Johan Cruyff Arena tiếp tục là sân khấu cho trận chung kết UEFA Europa League, với chiến thắng kịch tính của Chelsea trước Benfica.
Ở cấp độ đội tuyển, sân là địa điểm quan trọng của EURO 2000 và EURO 2020, chứng kiến nhiều trận đấu giàu cảm xúc của đội tuyển Hà Lan.
Ngoài bóng đá, sân vận động còn là trung tâm giải trí hàng đầu với các buổi hòa nhạc của những nghệ sĩ huyền thoại và là nơi khai sinh lễ hội âm nhạc điện tử Sensation White.
Tầm ảnh hưởng đô thị và định hướng bền vững
Johan Cruyff Arena đóng vai trò hạt nhân trong quá trình tái thiết khu vực Amsterdam Zuidoost, biến nơi đây thành trung tâm thương mại – giải trí sôi động mang tên ArenA Boulevard.
Trong kỷ nguyên mới, sân vận động hướng đến mô hình thông minh và bền vững. Hơn 4.200 tấm pin mặt trời được lắp đặt trên mái, kết hợp hệ thống lưu trữ năng lượng tái tạo, giúp sân có khả năng tự cung cấp điện cho các sự kiện lớn.
Lịch sử SVĐ Johan Cruyff Arena gần ba thập kỷ tồn tại, Johan Cruyff Arena đã vượt qua những hoài nghi ban đầu để trở thành biểu tượng của đổi mới, của bóng đá tấn công đẹp mắt và của tinh thần Hà Lan.
Đây không chỉ là ngôi nhà của Ajax, mà còn là nơi triết lý Johan Cruyff tiếp tục được truyền lửa – nơi quá khứ huy hoàng và tương lai hiện đại cùng song hành trong từng trận đấu.
