Lịch sử giải English Premier League (EPL) không chỉ là câu chuyện về những bàn thắng hay những chiếc cúp, mà là một cuộc cách mạng thay đổi hoàn toàn bộ mặt bóng đá toàn cầu. Từ một giải đấu đứng bên bờ vực suy thoái với các sân vận động xuống cấp và nạn hooligan những năm 1980, Ngoại hạng Anh đã lột xác để trở thành “mỏ vàng” bản quyền truyền hình và là sân khấu của những ngôi sao lớn nhất hành tinh.
Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng nhìn lại hành trình hơn 3 thập kỷ hình thành, những cột mốc chói lọi và sức mạnh kinh tế khủng khiếp đã biến EPL thành giải đấu hấp dẫn nhất thế giới tính đến năm 2026.
Bối cảnh ra đời: Cuộc ly khai lịch sử năm 1992
Trước khi Premier League ra đời, bóng đá Anh vận hành dưới hệ thống Football League First Division từ năm 1888. Tuy nhiên, đến cuối thập niên 80, bóng đá xứ sở sương mù rơi vào khủng hoảng trầm trọng: lệnh cấm thi đấu tại châu Âu sau thảm họa Heysel, cơ sở hạ tầng tồi tàn và doanh thu sụt giảm.
Sự trỗi dậy của “Bộ ngũ quyền lực”
Năm 1990, đại diện của 5 đội bóng lớn nhất lúc bấy giờ gồm Manchester United, Liverpool, Arsenal, Everton và Tottenham đã bí mật gặp gỡ các giám đốc truyền hình. Mục tiêu của họ rất rõ ràng: Tách khỏi hệ thống cũ để giữ lại phần lớn doanh thu từ bản quyền truyền hình thay vì phải chia sẻ cho toàn bộ các đội ở hạng dưới.
Cột mốc 20/02/1992
Theo các chuyên gia net88, vào ngày này, các câu lạc bộ tại giải Hạng Nhất đã đồng loạt ly khai khỏi Football League. Đến ngày 27/05/1992, FA Premier League chính thức được thành lập dưới dạng một công ty trách nhiệm hữu hạn, đánh dấu sự khởi đầu của kỷ nguyên bóng đá hiện đại.
Các giai đoạn phát triển chính trong lịch sử Ngoại hạng Anh
Hành trình của EPL có thể chia thành những chương riêng biệt, mỗi chương gắn liền với những thế lực thống trị khác nhau.
Kỷ nguyên Sir Alex Ferguson và sự thống trị của Man United (1992 – 2004)
Trong hơn một thập kỷ đầu tiên, lịch sử giải English Premier League in đậm dấu giày của Quỷ đỏ thành Manchester. Với “Thế hệ 92” huyền thoại như Beckham, Scholes, Giggs, Man United đã giành tới 8 chức vô địch trong 11 mùa giải đầu tiên. Đối trọng lớn nhất của họ thời kỳ này là Arsenal của Arsene Wenger với lối đá hoa mỹ và mùa giải bất bại “The Invincibles” (2003/2004).
Sự trỗi dậy của các “tỷ phú” và kỷ nguyên Big Four (2004 – 2013)
Sự xuất hiện của Roman Abramovich tại Chelsea năm 2003 đã thay đổi cuộc chơi. Tiền bạc bắt đầu đổ vào EPL với quy mô chưa từng có. Chelsea của Jose Mourinho đã phá vỡ thế độc tôn của Man Utd và Arsenal. Đây cũng là giai đoạn giải đấu hình thành nhóm “Big Four” (Man Utd, Chelsea, Arsenal, Liverpool) thường xuyên thâu tóm các vị trí dự Champions League.
Kỷ nguyên Man City và cuộc cách mạng chiến thuật (2016 – 2026)
Sự chuyển giao quyền lực diễn ra mạnh mẽ khi Pep Guardiola đến Man City và Jurgen Klopp đến Liverpool. Lịch sử giải English Premier League chứng kiến những kỷ lục điểm số không tưởng (100 điểm của Man City mùa 2017/18). Tính đến năm 2025, Man City đã thiết lập kỷ lục vô tiền khoáng hậu với 4 lần vô địch liên tiếp, khẳng định vị thế của một đế chế mới.
Cấu trúc và thể thức thi đấu ổn định qua năm tháng
Mặc dù ban đầu giải đấu có 22 đội vào năm 1992, nhưng theo yêu cầu của FIFA nhằm giảm tải lịch thi đấu, số lượng đội đã được cắt giảm xuống còn 20 kể từ mùa giải 1995/96.
Quy tắc 38 vòng đấu
Thể thức vòng tròn hai lượt (Double Round Robin) đã trở thành chuẩn mực của sự công bằng. Mỗi đội đá 38 trận, tổng cộng cả giải đấu có 380 trận mỗi mùa. Điểm đặc biệt của EPL so với các giải khác là tính cạnh tranh cực cao; ngay cả đội bét bảng cũng có thể đánh bại nhà vô địch nhờ sự dồi dào về tài chính từ bản quyền truyền hình được chia đều.
Hệ thống thăng hạng và xuống hạng
Ba đội đứng cuối bảng sau vòng 38 sẽ phải xuống chơi tại EFL Championship. Thay thế họ là hai đội dẫn đầu Championship và một đội chiến thắng trong loạt trận Play-off thăng hạng – trận đấu thường được gọi là “trận cầu đắt nhất thế giới” vì giá trị kinh tế mà nó mang lại cho đội thắng cuộc.
Những kỷ lục huyền thoại không thể xô đổ tính đến 2026
Trải qua hơn 30 năm, giải đấu đã chứng kiến những con số thống kê kinh ngạc:
- Cầu thủ ghi nhiều bàn thắng nhất: Alan Shearer với 260 bàn thắng. Erling Haaland đang là người được kỳ vọng sẽ phá vỡ kỷ lục này trong tương lai gần nếu tiếp tục duy trì hiệu suất hiện tại.
- Đội bóng vô địch nhiều nhất: Manchester United với 13 chức vô địch (tính riêng kỷ nguyên Premier League).
- Chuỗi trận bất bại dài nhất: Arsenal với 49 trận liên tiếp (2003 – 2004).
- Thủ môn giữ sạch lưới nhiều nhất: Petr Cech với 202 trận không để thủng lưới.
Tác động kinh tế và bản quyền truyền hình: “Con gà đẻ trứng vàng”
Lý do thực sự khiến lịch sử giải English Premier League vượt xa các giải đấu khác như La Liga hay Serie A nằm ở mô hình kinh doanh. Doanh thu bản quyền truyền hình của EPL hiện nay được tính bằng đơn vị tỷ bảng Anh mỗi chu kỳ 3 năm.
| Giai đoạn | Giá trị bản quyền (Tỷ Bảng) | Đặc điểm nổi bật |
|---|---|---|
| 1992 – 1997 | 0.19 | Bắt đầu hợp tác với Sky TV |
| 2016 – 2019 | 5.14 | Sự bùng nổ của truyền thông số |
| 2022 – 2025 | 10.0+ | Bao gồm bản quyền quốc tế vượt mức nội địa |
| 2025 – 2028 | Cập nhật mới | Mở rộng gói phát sóng trực tiếp toàn bộ các trận |
Nguồn tin từ net88club.net cho biết, nhờ số tiền khổng lồ này, ngay cả các đội bóng nhỏ tại Anh cũng đủ tiềm lực tài chính để chiêu mộ những ngôi sao hàng đầu từ các giải vô địch quốc gia khác, tạo nên sức mạnh tổng thể cho toàn giải đấu.
Những câu hỏi thường gặp về lịch sử EPL (FAQ)
Đội bóng nào là “đội bóng duy nhất” chưa bao giờ xuống hạng?
Kể từ khi Premier League ra đời năm 1992, có 6 đội bóng chưa bao giờ phải nếm mùi xuống hạng là: Manchester United, Liverpool, Arsenal, Chelsea, Tottenham và Everton.
Tại sao gọi là “Ngoại hạng Anh”?
Đây là cách dịch phổ biến tại Việt Nam. Từ “Premier” có nghĩa là hàng đầu, ưu tiên hoặc ngoại hạng. Cách gọi này nhằm phân biệt với hệ thống các giải Hạng Nhất, Hạng Nhì nằm trong Football League cũ.
Chiếc cúp Premier League làm bằng gì?
Chiếc cúp bạc chính thức được chế tác từ bạc nguyên khối và bạc mạ vàng, cao 76cm và nặng khoảng 25kg. Trên đỉnh cúp có hình vương miện và hai con sư tử, con sư tử thứ ba chính là đội trưởng của đội vô địch khi nâng cúp.
VAR được áp dụng vào lịch sử giải đấu từ khi nào?
Công nghệ VAR (Trọng tài video) chính thức được đưa vào sử dụng tại Premier League từ mùa giải 2019/2020 nhằm giảm thiểu các sai sót chủ quan của trọng tài, dù nó vẫn gây ra nhiều tranh cãi cho đến tận ngày nay.
Nhìn lại lịch sử giải English Premier League, chúng ta thấy một hành trình không ngừng vận động và đổi mới. Từ những bước đi táo bạo năm 1992, Ngoại hạng Anh đã chứng minh rằng sự kết hợp giữa bóng đá truyền thống và tư duy kinh doanh hiện đại có thể tạo nên một đế chế thể thao bền vững. Cho dù bạn là fan của bất kỳ đội bóng nào, không thể phủ nhận rằng EPL chính là chuẩn mực cao nhất của bóng đá câu lạc bộ hiện đại.
